على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

132

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

باشد . اخريا ( exriyan ) و ( oxriyan ) و ( exeriyan ) م ف . ع . پس از همه . يق ما عرفته الا اخريا او خ اخريا او اخريا : نشناختم آن را مگر پس از همه . اخريات ( oxray t ) ع . ج اخرى يق جاء فى اخرياتهم : آمد پس از ايشان . الحديث : ان للمحن اخريات لا بد ان ينتهى اليها : يعنى براى هر محنتى انتها و آخرى است كه ناچار به آن منتهى خواهد شد . اخريان ( axri n ) ج ا . پ . آخريان . و قماش و متاع . و اسباب و كالاى برگزيده . اخريان ( axri n ) ص . پ . - مأخوذ از تركى - نادان و گول و احمق . اخريجاج ( exrij j ) م . ع . اخراج اخريجاجا : ابلق گرديد . اخريراق ( exrir q ) م . ع . اخرورق اخريراقا : بريده شد . و پاره پاره گرديد . اخريط ( exrit ) ا . ع . نوعى از شور گياه و گندناى صحرائى . اخزاء ( exz ' ) م . ع . بخوارى و رسوائى افتادن . و اخزاه الله : رسوا كرد او را خداى . و من كلامهم لمن اتى بمستحسن ما له اخزاه الله - و ربما خذفوا ما له . اخزان ( exz n ) م . ع . اخزن اخزانا : غنى شد پس از فقر . و اخزن المال : جمع كرد مالرا . اخزة ( axezzat ) ع . ج خزز . اخزر ( axzar ) ص . ع . آنكه چشم وى كوچك و خرد بود . و كسى كه از گوشهء چشم بيند . و كوتاه نظر . ج : خزر . اخزرى ( axzariy ) ا . ع . خزرى . و دستارى كه از ابريشم غاژ كرده ساخته شده باشد . اخزل ( axzal ) ص . ع . شكسته پشت . و شترى كه همهء كوهان وى رفته باشد . اخزم ( axzam ) ا . ع . مار نر . و نره‌اى كه رگ آن كوتاه بود . و ابو اخزم ا خ . : نام جد حاتم طائى و يا نام جد جد او . مات ابنه اخزم و ترك بنين فوثبوا يوما على جدهم فادموه فقال : ان بنى رملونى بالدم * من يلق آساد الرجال يكلم و من يكن در و به يقوم * شنشنة اعرفها من اخزم و المصراع الاخير مثل سائر يضرب به كانه عاقا . و نيز اخزم : نام كوهى نزديك مدينه . اخزواء ( exzev ' ) م . ع . اخزوى اخزواء : در بلا و شهوت افتاده خوار گرديد . اخس ( axass ) ص . ع . فرومايه‌تر و خوارتر و زبون‌تر . اخساء ( exs ' ) م . ع . اخسى اخساء : با گردكان طاق و جفت بازيد . اخساء ( axess ' ) ع . ج خسيس ( xasis ) اخسار ( exs r ) ا . ع . نقصان و زياد و كمى . اخسار ( exs r ) م . ع . كم كردن . اخساس ( exs s ) م . ع . اخس اخساسا فرومايگى كرد . و اخس فلانا : فرومايه و خسيس يافت فلان را . و اخس الله حظه : كم كناد خدا بهرهء او را . اخساف ( exs f ) م . ع . اخسف العين اخسافا : كور شد آن چشم . و حفر البئر فاخسف : كند چاه را پس خسيف يافت آن را مر . خسيف ( xasif ) . اخسان ( exs n ) م . ع . اخسن الرجل اخسانا : خوار گرديد آن مرد پس از ارجمندى . اخسر ( axsar ) ص . ع . بازيان‌تر . اخسفة ( axsefat ) ع . ج خسوف ( xosuf ) . اخسمه ( axsome ) و ( axsame ) ا . پ . مر . آخسمه . اخسوم ( oxsum ) ا . ع . گوشهء جوال . اخسى ( axsi ) ا خ . پ . نام قصبه‌اى در ماوراء النهر در ناحيهء فرغانه . اخسيسك ( axsisak ) و اخسيكت ( axsikat ) ا خ . پ . شهرى در تركستان و يا همان اخسى مىباشد . اخسيكتى ( axsikati ) ص . پ . منسوب به اخسيكت . و اثير الدين اخسيكتى ا خ : از شعراى معروف تركستان . اخش ( axc ) ا . پ . قيمت و بها و ارزش . اخشاب ( axc b ) ع . ج خشب ( xacab ) . اخشاش ( exc c ) م . ع . اخش البعير اخشاشا : چوب در بينى شتر كرد تا مهار در آن كشد . اخشام ( exc m ) م . ع . اخشم اللحم اخشاما : بوى گرفت آن گوشت . اخشب ( axcab ) ص . ع . عيش ناخوش آينده و ناپسند . و چيز سخت و درشت . و كريه . و خشك . و خشن . ج : خشب ( xocb ) . اخشب ( axcab ) ا . ع . كوه . درشت و خشن و بزرگ . اخشبان ( axcab ne ) ا خ . بصيغهء تثنيه . ع . دو كوه مكه كه ابو قبيس و احمر بود . و دو كوه منى . اخشف ( axcaf ) ص . ع . آنكه از خارش مانند پيران بر زمين رود . ج : خشف ( xocf ) . اخشم ( axcam ) ص . ع . مرد فراخ بينى . و آنكه بينى وى بسبب علتى بوى گرفته باشد . و آنكه قوهء شامه ندارد . اخشن ( axcan ) ص . ع . درشت غير املس از هر چيز . ج : حشن ( xocn ) . و رجل اخشن : مرد نكوهيده حال و زشت